9e Jaargang, woensdag 16 januari 2019
bouwprojecten

De nieuwe R.K. kerk aan de Wijnhaven

Rotterdam, 23 februari 2013

Wanneer tengevolge van veranderde maatschappelijke of geestelijke denkwijze ook de kunstuitingen zich wijzigen, dan is ‘t altijd de bouwkunst, die het laatste onder den invloed der nieuwe ideeën geraakt. Vandaar dat, waar in ‘t laatste vierendeel der vorige eeuw op elk ander gebied der kunsten een totale omwenteling tot stand kwam, we in de bouwkunstuitingen de sporen van een nieuwen koers nog maar schaars vermogen waar te nemen, terwijl wat waar te nemen valt, meest als probeersel moet aangemerkt worden. Alleen voor Wenen heeft de geniale Otto Wagner iets als een nieuwen stijl vermogen te scheppen. Vandaar dat vooral in Duitschland en Frankrijk, waar de architecten een academische opleiding ontvangen, de klassieke en renaissance invloeden nog machtig zijn.

In Nederland is dat minder te merken. Eerstens wijl groote bouwwerken ten onzent maar zelden verrijzen, tweedens echter wijl de van regeeringswege gestichte gebouwen meest het stempel drafen van de neo-gothieke denkbeelden van Violet-Le-Duc, den Franschen architect en archeoloog, die door populaire werken als door zijn dictionnaire der middeleeuwsche bouwstijlen een machtige uitbreiding gaf aan de organieke kennis omtrent de Romaansche en Gotische architectuur en die in jhr. V. De Stuers, vroeger referendaris van kunsten en wetenschappen, een volijverige aanhanger vond. Vooral de R.K. kerk heeft van den Wederopbloei der middeleeuwsche bouwvormen geprofiteerd, want al had zij heerschende bouwvormen, de Gothieke kathedraal alleen was de volkomen uiting geweest en gebleven van wat hare ceremoniën vroegen, vandaar dan ook dat de R.K. bouwmeesters thans hun inspiratie in de middeleeuwsche kunst zoeken.

Een der gelukkigste en bekwaamste vertegenwoordigers der Gothische richting is wel de Nederlandse architect M. Cuypers, die een reusachtig aantal kerken binnen en buiten ons land bouwde.

Rotterdam bezat echter slechts een fragmentarische stuk architectuur van hem; het in de bierstraat uitkomende deel der R.K. kerk aan de Wijnhaven.

Daar dit stuk echter geen geheel vormde met het oudere schip de kerk, welks gevel aan de Wijnhaven de gebouwde verveling leek, en aan een kerk als door Cuypers destijds was ontworpen geen behoefte meer bestond, zijn beide stukken gesloopt en vervangen door een kleinere kerk, met dienstruimten en woning in de Bierstraat.

Voor dezen bouw werden de plannen gemaakt door den architect Jac. van Gils, die den mooie gevel van Cuypers in een ‘dooien’ van zijn eigen vinding veranderde, terwijl hij voor den gevel aan de Wijnhaven een opeenstapeling van drie gevelfragmenten in plaats gaf, waarvan alleen het onderste te waarderen valt.

Ook het intérieur is thans nog weinig aantrekkelijk, doch dit kan door beschildering beter worden, alleen had het te hooge zijlicht met succes in bovenlicht kunnen worden veranderd.

Een merkwaardigheid in deze kerk is een fragment van plafondschildering, een ‘Madonna met kind’, van onze stadgenoot P. de Moor.

De aannemer Stelwagen, alhier, heeft de kerk gebouwd voor ongeveerd Fl. 50.000,-

uit:
Rotterdamsche Nieuwsblad
21 juli 1902

Opheffing der R.-K. kerk aan de Wijnhaven te Rotterdam

Mgr. J.D.J. Aengenent, bisschop van Haarlem, heeft bij besluit van 20 juli l.l. de parochiekerk van O.L. vrouw Onbevlekte Ontvangenis aan de Wijnhaven, tot nog toe door de paters Jezuieten bediend, opgeheven.

Gelijktijd daarmede is bij bisschoppelijk besluit de rectorale bijkerk der paters Jezuieten aan den Westzeedijk (St. Ignatius) tot parochiekerk verheven.

uit:
Het Vaderland
8 juli 1929

De R.K. kerk aan de Wijnhaven

De city-vorming van Rotterdam gaat voort. De woonhuizen worden er steeds meer door zakenpanden vervangen. De scholen verdwijnen in hun gevolg en ook de kerken worden opgeheven of ontvolkt – een centrifugale kracht, die het aanzijn heeft gegeven aan de nieuwe nederzettingen aan de peripherie der stad, waar men echter al zoo in de benauwenis zit, dat er op het oogenblik geen vierkante meter bouwgrond beschikbaar is en toch het groote uitbreidingsplan geen genade heeft kunnen vinden in de oogen van het hooger bestuur.

De heer Verheul heeft er Donderdag in den gemeenteraad op gewezen, dat de St. Rosaliakerk aan de Leeuwenstraat met haar merkwaardig interieur dreigt te verdwijnen. Als slachtoffer van de volkshuisvesting is ook aangewezen de R.-K. kerk van O.L. vrouw van Onbevlekte Ontvangenis aan de Wijnhaven, die echter van jonger datum is.

Deze kerk dankte haar ontstaan aan de Jezuïetenm, die zich in 1849 opnieuw te Rotterdam kwamen vestigen. Naar de plannen van den bouwmeester de Haas werd toen in 1851 een nieuwe kerk voor hen gebouwd, die in 1900 door den architect van Gils van een nieuwen gevel is voorzien.

Ook deze kerk is opgeheven, omdat het aantal parochianen te gering werd. Het gebouw is thans door het architecten- en makelaarskanoot Lieuwens & Schaap verkocht aan de firma P. Buttinger te Groningen, die het voor haar engroshandel in electriciteits-, gas-, stoom- en waterleidingsartikelen zal inrichten.

uit:
Nieuwe Rotterdamsche Courant
15 december 1929